Araç Aküsünün Ömrünü Uzatmak İçin Yapılacak Bakımlar

Aküsü sabah çalışmayan bir aracın sahibi genelde aynı şeyi söyler: "Dün akşam gayet iyiydi." Aslında akü bir gecede bitmez; aylarca süren küçük ihmallerin faturası soğuk bir sabahta kesilir. Peki bu süreci tersine çevirmek, yani akü ömrü uzatma bakım alışkanlıklarını rutine oturtmak mümkün mü? Fazlasıyla mümkün. Üstelik bunun için servise haftada bir uğramanız da gerekmiyor.

Aşağıda, orta düzey bilgisi olan bir sürücünün kendi başına uygulayabileceği kontrolleri ve arkasındaki mantığı soru-cevap düzeniyle ele alıyoruz.

Akü Neden Erken Bitiyor? Fiziksel Bakım Tarafı

Kurşun-asit akü, kimyasal bir depodur. Ömrünü belirleyen şey büyük ölçüde plakaların ne kadar sülfatlandığı, bağlantıların ne kadar temiz olduğu ve akünün ne kadar ısı gördüğüdür. Bu üçünü kontrol altına aldığınızda, aynı marka aküden yıllar farkı alabilirsiniz.

Kutup başlarındaki o beyaz-yeşil tabaka zararlı mı?

Evet, doğrudan zararlı. O tabaka sülfat tuzudur ve elektriği çok kötü iletir. Kutup başı korozyonu arttıkça marş anında akünün verebildiği akım düşer, alternatörün akıyı doldurma verimi de azalır. Yani akü sağlam olsa bile "bitmiş" gibi davranır.

Temizlik için şunu yapın:

1. Kontağı kapatın, önce eksi (–) kabloyu, sonra artı (+) kabloyu sökün.
2. Bir bardak ılık suya bir tatlı kaşığı karbonat karıştırın; eski bir diş fırçasıyla kutup başlarını ve kablo pabuçlarını fırçalayın.
3. Köpürme durunca temiz suyla durulayın, bez veya basınçlı havayla tamamen kurutun.
4. Önce artı, sonra eksi kabloyu takın; üzerine ince bir tabaka akü gresi veya vazelin sürün.

Bu işlemi altı ayda bir yapmak çoğu araç için yeterli. Kablo pabucu elle döndüğünde gevşek demektir; sıkın ama zorlamayın, kurşun kutup başları kolay ezilir.

Bakım gerektirmeyen akülerde gerçekten yapılacak bir şey yok mu?

"Bakımsız" tabiri sadece saf su ekleme ihtiyacının olmadığını anlatır; kontrol ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Kapaklı tip bir akünüz varsa ve göz seviyesi plakaların üzerinde değilse, sadece saf su ekleyin — çeşme suyu ve kesinlikle asit değil. Kapaksız tiplerde ise şunlara bakın:

• Gövde şişkinliği: Yan yüzeyler bombeleşmişse akü aşırı ısınmış ya da aşırı şarj olmuş demektir; değişim vaktidir.
• Gözetleme camı rengi: Yeşil genelde iyi, siyah şarj düşük, açık/şeffaf ise elektrolit seviyesi kritik anlamına gelir. Bu gösterge tek bir gözü okur, kesin hüküm değildir.
• Sabitleme kelepçesi: Gevşek akü titreşimle plakalarını yıpratır. Elinizle bastırdığınızda oynuyorsa kelepçeyi sıkın.

Voltajı nasıl ölçmeliyim, hangi değer normal?

20 TL'lik bir multimetre bu iş için yeter. Araç en az bir saattir duruyorken uçları ölçün:

Ayda bir yapılan bu 30 saniyelik ölçüm, akü sorununu daha araç yolda kalmadan haber verir. Akünün tamamen bittiğini anlamak ve değişim kararı vermek ayrı bir konu; sitedeki akü sorunu ve değiştirme rehberi bu kısmı ayrıntılandırıyor.

Sürüş Alışkanlıkları Aküyü Nasıl Etkiliyor?

Fiziksel bakım kadar önemli olan ikinci başlık, akünün günlük olarak ne kadar dolup ne kadar boşaldığı. Alternatör bir şarj cihazı değildir; kaybettiğinizi geri koymak için zamana ihtiyacı vardır.

Kısa mesafe kullanım neden akü katili?

Marş anında akü, birkaç saniye içinde yüzlerce amper verir. Bu enerjinin geri dolması yaklaşık 20–30 dakikalık sürüş ister. Her gün 5 dakikalık iki tur atıyorsanız, akü sürekli eksik şarjla yaşar. Eksik şarj hâlinde plakalarda kalıcı sülfat kristalleri oluşur ve kapasite geri dönmez.

Çözüm basit: haftada en az bir kez 30–40 dakikalık kesintisiz bir sürüş yapın, ya da ayda bir akıllı şarj cihazıyla (bakım şarjı / trickle charger) tam doluma çıkarın. Aracını uzun süre park edenler için akü kutbunu sökmek de işe yarar; ancak modern araçlarda hafıza ayarları sıfırlanabilir.

Motor kapalıyken müzik dinlemek gerçekten sorun mu?

Evet. Kurşun-asit akü, marş gibi kısa ve yüksek akım vermek için tasarlanmıştır; uzun süre düşük akım vermek (derin deşarj) plakaları yorar. Birkaç derin deşarj, akünün kalan ömrünü ciddi biçimde kısaltır. Aynı şey açık bırakılan far, kapı lambası ve bagaj lambası için de geçerlidir. Aracı kilitledikten sonra bir tur atıp ışıkların sönüp sönmediğine bakmak iyi bir alışkanlıktır.

Sıcak mı yoksa soğuk mu daha çok yıpratıyor?

Şaşırtıcı ama esas yıpratıcı olan sıcaktır. Yüksek sıcaklık elektrolitin buharlaşmasını ve iç korozyonu hızlandırır; akü yazın "yorulur", kışın ise çöker. Çünkü soğukta hem akünün verebildiği akım azalır hem de motorun dön